Podziemne Miasto Osówka

Podziemne Miasto Osówka to najdłuższa udostępniona trasa całego projektu Riese i jedyny z kompleksów, w którym nie kupujesz po prostu „biletu”, tylko wybierasz jeden z pięciu sposobów zwiedzania. Od godzinnego przejścia korytarzem pełnym multimediów po siedemdziesięciominutową wyprawę łodzią, przy świetle własnej latarki.

Wejście jest w Sierpnicy pod Głuszycą, na południowo-zachodnim krańcu Gór Sowich. Pod ziemią czekają hale o wysokości kilku pięter, betonowe konstrukcje, których przeznaczenia nikt nie potrafi jednoznacznie wyjaśnić, i kilometry korytarzy przerwanych w pół drogi w maju 1945 roku.

Pięć tras: którą wybrać

To jest pierwszy moment, w którym łatwo się pogubić, bo pozostałe kompleksy Riese mają po jednej trasie. Poniżej wszystkie, od najpopularniejszej.

Trasa historyczna multimedialna

Domyślny wybór i najlepszy pierwszy raz. Około 60 minut przez główną część obiektu, z wystawami, zdjęciami trójwymiarowymi i hologramami. Dostępna od 5 lat, bez wcześniejszej rezerwacji: wchodzisz w godzinach otwarcia kasy. 40 zł normalny, 33 zł ulgowy.

Powojenne historie: trasa ekstremalna

Dla tych, którzy przyjechali po wrażenie, a nie po ekspozycję. Około 70 minut, przeprawa łodziami przez zalane fragmenty i eksploracja korytarzy wyłącznie przy świetle latarki. Od 8 lat, rezerwacja obowiązkowa. Operator wypuszcza ją raz dziennie, po południu: to nie jest trasa, na którą wpada się z marszu. 45 zł normalny, 40 zł ulgowy.

Trasa historyczna retro

Około 60 minut, wariant bez multimediów, bliższy temu, jak obiekt wyglądał przed udostępnieniem. Wychodzi rzadko, raz w tygodniu, pod koniec dnia, i wymaga rezerwacji. 35 zł normalny, 30 zł ulgowy.

Trasa edukacyjna

Około 90 minut, z rozszerzoną częścią o historii i technice budowy. Kierowana głównie do grup szkolnych, uruchamiana w wybranych terminach ogłaszanych przez operatora. Wymaga rezerwacji. 40 zł.

Ścieżka Pamięci

Około 90 minut poświęcone ludziom, którzy drążyli te korytarze: więźniom obozu Arbeitslager Riese, podległego KL Gross-Rosen. Wychodzi raz w tygodniu, przed południem. Od 13 lat, wymaga rezerwacji. 33 zł od osoby.

Godziny wyjść tras rezerwowanych operator ustala sezonowo i potrafi je zmieniać. Konkretną porę potwierdź przy rezerwacji: telefon i adres strony masz w ramce obok.

Godziny zależą od dnia tygodnia, nie od sezonu

To najczęstsza pułapka przy planowaniu wizyty w Osówce i warto ją znać, bo działa odwrotnie niż w większości obiektów w regionie. Osówka nie skraca godzin zimą, za to pracuje różnie w różne dni tygodnia.

Trasa historyczna działa dłużej w poniedziałki, wtorki i niedziele, a krócej od środy do soboty. Sobota, wbrew intuicji, należy do tych krótszych dni. Jeśli planujesz późne popołudnie, sprawdź, na jaki dzień wypada twój wyjazd: różnica godziny potrafi przesądzić o tym, czy w ogóle wejdziesz.

Ile czasu zaplanować

Na samo przejście trasy historycznej wystarczy godzina. Doliczając dojście od kasy, przebranie się i czas na część naziemną, realnie zajmuje to około półtorej godziny. Trasa ekstremalna to co najmniej dwie.

Jeśli chcesz połączyć Osówkę z Wielką Sową w jeden dzień, zejdź pod ziemię rano i zostaw popołudnie na szczyt: odwrotna kolejność zwykle kończy się pośpiechem, bo pod ziemią nie da się przyspieszyć grupy.

Czego się spodziewać pod ziemią

W podziemiach Osówki jest kilka stopni przez cały rok, przy bardzo wysokiej wilgotności. Operator nie publikuje dokładnej wartości, ale jest na tyle chłodno, że godzina w koszulce nie jest przyjemnością, o której będziesz dobrze wspominać. Zabierz kurtkę nawet w środku lata: to najczęstszy błąd odwiedzających w lipcu i sierpniu.

Podłoże bywa mokre i nierówne. Buty z podeszwą, której nie szkoda ubłocić, sprawdzają się lepiej niż sandały. Kask wydaje obsługa.

Jeśli źle znosisz ciasne przestrzenie, warto wiedzieć, że Osówka nie jest kompleksem klaustrofobicznym w typowym sensie: główne hale są wysokie na kilka pięter. Wąskie odcinki występują, ale nie dominują trasy.

Jak dojechać

Z Głuszycy prowadzi droga na Sierpnicę, wjazd na teren kompleksu jest oznaczony. Z Wrocławia to około godziny czterdziestu minut, z Wałbrzycha wyraźnie bliżej. Parking przy obiekcie jest bezpłatny.

Osówka leży po zachodniej stronie pasma: to istotne przy planowaniu, bo pozostałe dwa udostępnione kompleksy, Włodarz i Sztolnie Walimskie, są po stronie północnej. Przejazd między nimi wymaga objazdu albo przekroczenia grzbietu przez przełęcz.

Skąd nazwa i co tu właściwie budowano

Osówka to nazwa wzniesienia, w którym drążono kompleks. Prace ruszyły w 1943 roku w ramach projektu Riese, „Olbrzym”, i przerwano je wraz z końcem wojny, zanim którykolwiek z siedmiu obiektów doprowadzono do stanu używalności.

Co miało tu powstać, nie wiadomo do dziś. Najczęściej powtarzane hipotezy to kwatera dowodzenia najwyższego szczebla, podziemny zakład zbrojeniowy albo połączenie obu funkcji. Żadna nie ma potwierdzenia w dokumentach, które przetrwały i to właśnie sprawia, że o Riese wciąż się mówi. Rozdzieliliśmy fakty od narosłych wokół nich opowieści na stronie tajemnic Gór Sowich.

Warto pamiętać, kto tu pracował. Korytarze drążyli robotnicy przymusowi i więźniowie, w warunkach o bardzo wysokiej śmiertelności. Osówka jest jedynym kompleksem, który poświęcił temu osobną trasę.

Co połączyć z Osówką

Najbliżej jest Głuszyca z zapleczem gastronomicznym: po godzinie i pół pod ziemią to bardziej przydatne, niż się wydaje. W tej samej gminie leży też Soboń, drugi kompleks Riese na tym terenie, który jednak nie jest udostępniony do zwiedzania.

Na jeden dzień sensownie łączy się Osówkę z Wielką Sową. Dwa kompleksy podziemne w jeden dzień też są realne, ale męczące: porównanie wariantów zebraliśmy w tekście Osówka czy Sztolnie Walimskie.

Zanim pojedziesz