Żeby przeglądać stronę Góry-Sowie.pl musisz włączyć w swojej przeglądarce obsługę JavaScript!

Przepraszamy za utrudnienia!
Gory-Sowie.pl - Zamki i twierdze
 
« powrót


Twierdza w Srebrnej Górze

Twierdze | 9 styczeń 2018 | ilość wyświetleń: 1015

Twierdza Srebrnogórska (niem. Festung Silberberg) to unikatowy przykład XVIII-wiecznej myśli inżynieryjnej i militarnej. Ta górska warownia jest jednym z największych tego typu obiektów w Europie.

Twierdza w Srebrnej Górze
Informacje

lata budowy
1765-1777
wysokość n.p.m.
686 m n.p.m.
liczba pomieszczeń
350
liczebność załogi
3500
zobacz na mapie:
zobacz panoramę:

GENEZA TWIERDZY

W czasie wojny 7-letniej (1756-1763) w Górach Sowich walczyły ze sobą wojska Austrii i Prus. Podczas prowadzenia działań wojennych kluczowe znaczenie miały górskie przełęcze, umożliwiające przemarsz wojsk. W 1760 roku Austriacy podczas swojej wielkiej ofensywy, po zdobyciu twierdzy w Kłodzku zajęli również ważną przełęcz w Srebrnej Górze (586 m n.p.m.). Dla jej ochrony zbudowali wtedy system prowizorycznych ziemnych okopów. Prusacy przez trzy kolejne lata bezskutecznie starali się zdobyć to strategiczne miejsce. W 1763 roku wojna zakończyła się i dopiero wówczas (na mocy traktatów pokojowych) Austriacy oddali przeciwnikowi Srebrną Górę. Rozważny król pruski Fryderyk Wielki, mając w pamięci poniesione tu ciężkie straty stwierdził, że nie chce być już nigdy zmuszony do walki o tą kluczową, graniczną przełęcz. Postanowił ją potężnie ufortyfikować.





BUDOWA

Pierwsze plany budowy Twierdzy Srebrnogórskiej powstały już w 1763 roku. Początkowe koncepcje oparte na założeniach stosowanych w warowniach alpejskich nie przekonały jednak króla - poszukiwano czegoś dostosowanego do warunków sudeckich.

Ostatecznie przyjęto do realizacji projekt opracowany w 1764 roku - jego głównym autorem był pułkownik Ludwik von Regler. Rozpoczęte na wiosnę 1765 roku prace budowlane prowadzono nieprzerwanie przez 12 lat, aż do oddania twierdzy do użytku w roku 1777. Inwestycja jak na owe czasy była gigantyczna. Zatrudniono ponad 500 mistrzów murarskich oraz ponad 4000 robotników. Wycinano wielkie połacie lasu, niwelowano skaliste szczyty, z okolicznych kamieniołomów zwożono budulec. Całkowity koszt prac zamknął się w astronomicznej kwocie 1 668 000 srebrnych talarów. Ściągano na ten cel nawet specjalny podatek. Główne umocnienia zbudowano na dwóch górujących nad przełęczą szczytach. Forteczna Góra (686 m n.p.m.) oraz Ostróg (627 m n.p.m.). Powstało w sumie 6 fortów - w tym największe Donżon, Fort Ostróg, Fort Wysoka Skała i Fort Chochoł Mały. Fort Donżon, stanowiący trzon kompleksu, jest największą tego typu budowlą w Europie - składa się z czterech potężnych, wysokich bastionów artyleryjskich wyposażonych w mury o grubości do 12 metrów (u podstawy). W jego wnętrzach, na trzech poziomach, znalazło się miejsce dla ponad 150 pomieszczeń (w całej twierdzy jest ich około 350). Ogółem twierdzy broniło prawie 300 dział i moździerzy, które swym zasięgiem pokrywały całą przełęcz Srebrnogórską. Obok konstrukcji typowo obronnych, zbrojowni i prochowni zbudowano liczne budynki gospodarcze: piekarnię, browar, szpital, więzienie, kaplicę, warsztaty rzemieślnicze. W każdym z fortów wydrążono studnię (najgłębsza w Forcie Ostróg ma 84 m). Wszystko to wraz z ogromnymi magazynami żywności sprawiało, że licząca 3500 żołnierzy załoga twierdzy mogła wytrwać w oblężeniu nawet 5 miesięcy. Pierwszy garnizon zakwaterowano w 1775 roku, czyli jeszcze przed całkowitym ukończeniem budowy, a w szczytowym momencie stacjonowało to ponad 3700 pruskich żołnierzy. Od tej pory całkowicie związana z twierdzą Srebrna Góra przekształciła się w miasteczko wojskowe. Warownia stała się chlubą Prus, a jej pomysłodawca - król Fryderyk Wielki osobiście często w niej bywał. Podziwiali ją również zagraniczni goście m.in. w 1800 roku ambasador i późniejszy prezydent USA John Quincy Adams.


OBLĘŻENIE TWIERDZY

Podczas kolejnych wojen prowadzonych przez Prusy, działania zbrojne omijały Góry Sowie. Dopiero w 1807 roku przywędrowały na te tereny wrogie wojska Napoleon Bonapartego. Pruska załoga obrońców liczyła wtedy jedynie około 1700 żołnierzy. 27 czerwca 1807 roku Francuzi oblegli twierdzę - ostatni w regionie (po zajęciu Nysy i Kłodzka) pruski punkt oporu. Przeprowadzony przez nich w kolejnych dniach ostrzał artyleryjski wywołał rozległy pożar miasta, który dotknął również twierdzę. Walki były ciężkie i podobno już w pierwszych dniach lipca pruski dowódca Karl von Schwerin bliski był kapitulacji. Jednak właśnie wtedy do walczących stron dotarła wiadomość o podpisaniu traktatu pokojowego w Tylży i nastąpiło zawieszenie broni. Tym samym twierdza zachowała swój status nigdy niezdobytej. Wydarzenia te w późniejszych latach obrosły legendą a samą warownię, która "oparła się Napoleonowi" zaczęto nazywać "śląskim Gibraltarem".


SPADEK ZNACZENIA TWIERDZY

Następne dziesięciolecia nie dały już okazji do militarnego wykorzystania twierdzy. Technika wojskowa poszła do przodu i wkrótce niepraktyczne okazało się utrzymywanie tak wielkich fortyfikacji. W 1860 roku podpisano rozkaz mówiący o opuszczeniu przez wojsko większości zabudowań. W użyciu pozostał jedynie Donżon, który wkrótce zamieniono na więzienie. Trzymano tu zwykłych przestępców jak i więźniów politycznych (m.in. pisarza Fritza Reutera). Pod koniec XIX wieku twierdza stała się atrakcją turystyczną. W miasteczku zaczęły powstawać restauracje i hoteliki, a w samym Forcie Ostróg otwarto schronisko młodzieżowe. Na początku XX wieku otwarto pierwsze muzeum, a Srebrną Górę odwiedzało 30 tysięcy turystów rocznie.


OBÓZ JENIECKI

Podczas II wojny światowej twierdza ponownie została przejęta przez wojsko. Na jej terenie zorganizowano obóz jeniecki (Oflag VIIIb) dla polskich oficerów z kampanii wrześniowej 1939 roku. Do historii przeszła zorganizowana w nocy z 5 na 6 maja 1940 ucieczka dziesięciu polskich oficerów. Jednym z uciekinierów był podporucznik Jędrzej Giertych - dziadek byłego wicepremiera Romana Giertycha. Ostatecznie tylko trzem z nich udało się uciec, reszta po kilku dniach została schwytana i ponownie osadzona. W czerwcu 1944 roku osadzeni w obozie jeńcy z Finlandii wszczęli bunt. Uzbrojeni w noże a później w zdobyte pistolety i karabiny zdołali zabić wielu niemieckich strażników i wydostać się z twierdzy. Zostali jednak złapani i ostatecznie zabici przez hitlerowców. W nawiązaniu do II wojny światowej wspomina się również, że twierdza mogła być jednym z miejsc ukrycia zrabowanych przez hitlerowców skarbów - póki co nic jednak nie odnaleziono - przynajmniej oficjalnie...


TWIERDZA DZISIAJ

Po wojnie twierdza została zapomniana na długie lata. Zmieniła to dopiero interwencja harcerzy, którzy podczas Akcji Srebrna Góra w latach 1965-1973 uprzątnęli cały teren, zabezpieczyli popadające w ruinę mury i na nowo udostępnili twierdzę dla zwiedzających. W 2004 roku Twierdza Srebrnogórska z rozporządzenia Prezydenta RP została uznana za pomnik historii. Odrestaurowany obiekt stał się jedną z największych atrakcji turystycznych Sudetów. Z roku na rok przybywa atrakcji, organizowane są imprezy plenerowe, podczas których do Srebrnej Góry przybywają grupy rekonstrukcyjne z całej Europy. Twierdza udostępniona jest dla zwiedzających przez cały rok. Przewodnik ubrany w strój pruskiego żołnierza, oprowadza po zakamarkach fortyfikacji, opowiada ich ciekawą historię wplatając liczne ciekawostki, a także przeprowadza strzelanie z XVIII wiecznych muszkietów a nawet armaty! Ponadto sama korona Donżonu jest doskonałym punktem widokowym na Góry Sowie i Bardzkie.

Szczegółowe informacje dotyczące zwiedzania (w tym ceny biletów) znajdują się na stronie: www.forty.pl Będąc w Srebrnej Górze należy pamiętać o innych okolicznych wartych zobaczenia atrakcjach jak choćby pozostałościach po zębatej kolei sowiogórskiej (m.in. trzy ciekawe wiadukty kolejowe).

Poniżej ciekawy reportaż o twierdzy w Srebrnej Górze





Źródła:
foto 1,2: forty.pl
foto 7: Wikimedia/MOs810


« powrót

Dziękujemy :)
Twój komentarz został dodany.

AKTUALNA POGODA
°C
°C
>> Prognoza 4-dniowa <<
AKTUALNY KOMUNIKAT GOPR

Partnerzy: