Żeby przeglądać stronę Góry-Sowie.pl musisz włączyć w swojej przeglądarce obsługę JavaScript!

Przepraszamy za utrudnienia!
Gory-Sowie.pl - Zamki i twierdze
 
« powrót


Twierdza w Srebrnej Górze

Twierdze | 9 styczeń 2018 | ilość wyświetleń: 75

Twierdza Srebrnogórska (niem. Festung Silberberg) to unikatowy przykład XVIII-wiecznej myśli inżynieryjnej i militarnej. Ta górska warownia jest jednym z największych tego typu obiektów w Europie.

Twierdza w Srebrnej Górze
Informacje

lata budowy
1765-1777
wysokość n.p.m.
686 m n.p.m.
liczba pomieszczeń
350
liczebność załogi
3500
zobacz na mapie:
zobacz panoramę:

GENEZA TWIERDZY

W czasie wojny 7-letniej (1756-1763) w Górach Sowich walczyły ze sobą wojska Austrii i Prus. Podczas prowadzenia działań wojennych kluczowe znaczenie miały górskie przełęcze, umożliwiające przemarsz wojsk. W 1760 roku Austriacy podczas swojej wielkiej ofensywy, po zdobyciu twierdzy w Kłodzku zajęli również ważną przełęcz w Srebrnej Górze (586 m n.p.m.). Dla jej ochrony zbudowali wtedy system prowizorycznych ziemnych okopów. Prusacy przez trzy kolejne lata bezskutecznie starali się zdobyć to strategiczne miejsce. W 1763 roku wojna zakończyła się i dopiero wówczas (na mocy traktatów pokojowych) Austriacy oddali przeciwnikowi Srebrną Górę. Rozważny król pruski Fryderyk Wielki, mając w pamięci poniesione tu ciężkie straty stwierdził, że nie chce być już nigdy zmuszony do walki o tą kluczową, graniczną przełęcz. Postanowił ją potężnie ufortyfikować.




Donżon Srebrna Góra

BUDOWA

Pierwsze plany budowy Twierdzy Srebrnogórskiej powstały już w 1763 roku. Początkowe koncepcje oparte na założeniach stosowanych w warowniach alpejskich nie przekonały jednak króla - poszukiwano czegoś dostosowanego do warunków sudeckich.

Ostatecznie przyjęto do realizacji projekt opracowany w 1764 roku - jego głównym autorem był pułkownik Ludwik von Regler. Rozpoczęte na wiosnę 1765 roku prace budowlane prowadzono nieprzerwanie przez 12 lat, aż do oddania twierdzy do użytku w roku 1777. Inwestycja jak na owe czasy była gigantyczna. Zatrudniono ponad 500 mistrzów murarskich oraz ponad 4000 robotników. Wycinano wielkie połacie lasu, niwelowano skaliste szczyty, z okolicznych kamieniołomów zwożono budulec. Całkowity koszt prac zamknął się w astronomicznej kwocie 1 668 000 srebrnych talarów. Ściągano na ten cel nawet specjalny podatek. Główne umocnienia zbudowano na dwóch górujących nad przełęczą szczytach. Forteczna Góra (686 m n.p.m.) oraz Ostróg (627 m n.p.m.). Powstało w sumie 6 fortów - w tym największe Donżon, Fort Ostróg, Fort Wysoka Skała i Fort Chochoł Mały. Fort Donżon, stanowiący trzon kompleksu, jest największą tego typu budowlą w Europie - składa się z czterech potężnych, wysokich bastionów artyleryjskich wyposażonych w mury o grubości do 12 metrów (u podstawy). W jego wnętrzach, na trzech poziomach, znalazło się miejsce dla ponad 150 pomieszczeń (w całej twierdzy jest ich około 350). Ogółem twierdzy broniło prawie 300 dział i moździerzy, które swym zasięgiem pokrywały całą przełęcz Srebrnogórską. Obok konstrukcji typowo obronnych, zbrojowni i prochowni zbudowano liczne budynki gospodarcze: piekarnię, browar, szpital, więzienie, kaplicę, warsztaty rzemieślnicze. W każdym z fortów wydrążono studnię (najgłębsza w Forcie Ostróg ma 84 m). Wszystko to wraz z ogromnymi magazynami żywności sprawiało, że licząca 3500 żołnierzy załoga twierdzy mogła wytrwać w oblężeniu nawet 5 miesięcy. Pierwszy garnizon zakwaterowano w 1775 roku, czyli jeszcze przed całkowitym ukończeniem budowy, a w szczytowym momencie stacjonowało to ponad 3700 pruskich żołnierzy. Od tej pory całkowicie związana z twierdzą Srebrna Góra przekształciła się w miasteczko wojskowe. Warownia stała się chlubą Prus, a jej pomysłodawca - król Fryderyk Wielki osobiście często w niej bywał. Podziwiali ją również zagraniczni goście m.in. w 1800 roku ambasador i późniejszy prezydent USA John Quincy Adams.
Plan Twierdzy Srebrna Góra


OBLĘŻENIE TWIERDZY

Podczas kolejnych wojen prowadzonych przez Prusy, działania zbrojne omijały Góry Sowie. Dopiero w 1807 roku przywędrowały na te tereny wrogie wojska Napoleon Bonapartego. Pruska załoga obrońców liczyła wtedy jedynie około 1700 żołnierzy. 27 czerwca 1807 roku Francuzi oblegli twierdzę - ostatni w regionie (po zajęciu Nysy i Kłodzka) pruski punkt oporu. Przeprowadzony przez nich w kolejnych dniach ostrzał artyleryjski wywołał rozległy pożar miasta, który dotknął również twierdzę. Walki były ciężkie i podobno już w pierwszych dniach lipca pruski dowódca Karl von Schwerin bliski był kapitulacji. Jednak właśnie wtedy do walczących stron dotarła wiadomość o podpisaniu traktatu pokojowego w Tylży i nastąpiło zawieszenie broni. Tym samym twierdza zachowała swój status nigdy niezdobytej. Wydarzenia te w późniejszych latach obrosły legendą a samą warownię, która "oparła się Napoleonowi" zaczęto nazywać "śląskim Gibraltarem".
Wojska Napoleona ostrzeliwują srebrnogórską twierdzę
Wojska Napoleona ostrzeliwują srebrnogórską twierdzę


SPADEK ZNACZENIA TWIERDZY

Następne dziesięciolecia nie dały już okazji do militarnego wykorzystania twierdzy. Technika wojskowa poszła do przodu i wkrótce niepraktyczne okazało się utrzymywanie tak wielkich fortyfikacji. W 1860 roku podpisano rozkaz mówiący o opuszczeniu przez wojsko większości zabudowań. W użyciu pozostał jedynie Donżon, który wkrótce zamieniono na więzienie. Trzymano tu zwykłych przestępców jak i więźniów politycznych (m.in. pisarza Fritza Reutera). Pod koniec XIX wieku twierdza stała się atrakcją turystyczną. W miasteczku zaczęły powstawać restauracje i hoteliki, a w samym Forcie Ostróg otwarto schronisko młodzieżowe. Na początku XX wieku otwarto pierwsze muzeum, a Srebrną Górę odwiedzało 30 tysięcy turystów rocznie.
Dziedziniec Donżon na starej pocztówce
Dziedziniec Donżon na starej pocztówce


OBÓZ JENIECKI

Podczas II wojny światowej twierdza ponownie została przejęta przez wojsko. Na jej terenie zorganizowano obóz jeniecki (Oflag VIIIb) dla polskich oficerów z kampanii wrześniowej 1939 roku. Do historii przeszła zorganizowana w nocy z 5 na 6 maja 1940 ucieczka dziesięciu polskich oficerów. Jednym z uciekinierów był podporucznik Jędrzej Giertych - dziadek byłego wicepremiera Romana Giertycha. Ostatecznie tylko trzem z nich udało się uciec, reszta po kilku dniach została schwytana i ponownie osadzona. W czerwcu 1944 roku osadzeni w obozie jeńcy z Finlandii wszczęli bunt. Uzbrojeni w noże a później w zdobyte pistolety i karabiny zdołali zabić wielu niemieckich strażników i wydostać się z twierdzy. Zostali jednak złapani i ostatecznie zabici przez hitlerowców. W nawiązaniu do II wojny światowej wspomina się również, że twierdza mogła być jednym z miejsc ukrycia zrabowanych przez hitlerowców skarbów - póki co nic jednak nie odnaleziono - przynajmniej oficjalnie...
Twierdza w Srebrnej Górze


TWIERDZA DZISIAJ

Po wojnie twierdza została zapomniana na długie lata. Zmieniła to dopiero interwencja harcerzy, którzy podczas Akcji Srebrna Góra w latach 1965-1973 uprzątnęli cały teren, zabezpieczyli popadające w ruinę mury i na nowo udostępnili twierdzę dla zwiedzających. W 2004 roku Twierdza Srebrnogórska z rozporządzenia Prezydenta RP została uznana za pomnik historii. Odrestaurowany obiekt stał się jedną z największych atrakcji turystycznych Sudetów. Z roku na rok przybywa atrakcji, organizowane są imprezy plenerowe, podczas których do Srebrnej Góry przybywają grupy rekonstrukcyjne z całej Europy. Twierdza udostępniona jest dla zwiedzających przez cały rok. Przewodnik ubrany w strój pruskiego żołnierza, oprowadza po zakamarkach fortyfikacji, opowiada ich ciekawą historię wplatając liczne ciekawostki, a także przeprowadza strzelanie z XVIII wiecznych muszkietów a nawet armaty! Ponadto sama korona Donżonu jest doskonałym punktem widokowym na Góry Sowie i Bardzkie.
Rekonstrukcja historyczna
Rekonstrukcja historyczna

Szczegółowe informacje dotyczące zwiedzania (w tym ceny biletów) znajdują się na stronie: www.forty.pl Będąc w Srebrnej Górze należy pamiętać o innych okolicznych wartych zobaczenia atrakcjach jak choćby pozostałościach po zębatej kolei sowiogórskiej (m.in. trzy ciekawe wiadukty kolejowe).

Poniżej film o niezbadanych tajemnicach twierdzy w Srebrnej Górze ;)





Źródła:
foto 1,2: forty.pl
foto 7: Wikimedia/MOs810


« powrót

Dziękujemy :)
Twój komentarz został dodany.

AKTUALNA POGODA
-4 °C
-6 °C
Zachmurzenie całkowite
>> Prognoza 4-dniowa <<
AKTUALNY KOMUNIKAT GOPR
Warunki w Górach Sowich 16.01.2018r. -  Powyżej 900 mnpm śnieg, uwaga na oblodzenie szlaków!!! Na szlaku żółtym z Bielawy do Trzech Buków trwa wycinka drzew, prosimy o zachowanie ostrożności.
Partnerzy: