Żeby przeglądać stronę Góry-Sowie.pl musisz włączyć w swojej przeglądarce obsługę JavaScript!

Przepraszamy za utrudnienia!
Gory-Sowie.pl - Miejscowości Gór Sowich
 
« powrót


Walim

Miejscowości | 31 styczeń 2016 | ilość wyświetleń: 1178

Walim (niem. Wüstewaltersdorf) to duża wieś malowniczo położona w dolinie rzeki Walimki w centrum Gór Sowich między Małą Sową a Masywem Włodarza.

Herb Walimia
Informacje

Liczba mieszkańców (2011)
2340
zobacz na mapie:
zobacz panoramę:

Rozciąga się na długości ponad 4 km od Jugowic aż do Rzeczki. To jedna z najstarszych miejscowości w Górach Sowich - powstała najprawdopodobniej pod koniec XIII wieku jako osada związana z pobliskim zamkiem Grodno. Oficjalnie za datę powstania Walimia przyjmuje się rok 1305, w którym to wieś została wymieniona w księgach biskupstwa wrocławskiego. Mieszkańcy usytuowanej głęboko w górach wsi zajmowali się wówczas głównie wyrębem lasów. W XV wyniku w wyniku wojen husyckich w całym rejonie nastąpił głęboki kryzys osadnictwa. Dopiero wiek XVI i odkrycie w okolicy rud srebra i złota na nowo pobudził rozwój miejscowości. Do dzisiaj w pobliżu drogi na Przełęcz Walimską przetrwała sztolnia o nazwie Srebrna Jama (niem. Silberloch). Początkowe szacunki co do wielkości okolicznych złóż okazały się jednak błędne a ich wyczerpanie oraz wojna 30-letnia (1618-1648) ponownie doprowadziły do znacznego wyludnienia się miejscowości. Prawdopodobnie to wtedy wieś zyskała swoją niemiecką nazwę Wüstewaltersdorf, którą tłumaczyć można jako "Pusta wieś Waltera".


W XVIII wieku wieś dostała się pod panowanie Królestwa Prus. Jej właścicielami zostali członkowie bogatego ródu von Zedlizt. Wkrótce Melchior von Zedlitz sprowadził na tereny Walimia protestantów z Czech, Moraw i hrabstwa kłodzkiego. Wznieśli oni w 1625 roku kościół ewangelicki. Wsią przez długie lata opiekował się bezpośrednio pruski minister stanu w rządzie króla Fryderyka Wielkiego i reformator szkolnictwa Carl Abraham von Zedlitz (jako pierwszy wprowadził do szkół egzaminy maturalne). Mając duże wpływy na królewskim dworze umiejętnie dbał o rozwój Walimia. To w tym okresie zbudowano tutaj pierwsze duże manufaktury tkackie przyciągające do wsi kolejnych mieszkańców. Od roku 1765, w Walimiu co tydzień organizowane były targi płótna i przędzy. Carl von Zedlitz na krótko przed swoja śmiercią w roku 1793 zamieszkał w Walimiu, tutaj też umarł, a jego zmumifikowane zwłoki zostały niedawno odkryte w podziemiach kościoła św. Jadwigi.
Walim na starej pocztówce
Walim na starej pocztówce

W Walimiu obok coraz nowocześniejszych manufaktur tkackich powstawały bielarnie, tkackie domy handlowe, zakłady obróbki lnu i bawełny. W XIX wieku przemysł tkacki został zmechanizowany. W centrum Walimia do dzisiaj można zobaczyć ruiny utworzonych w latach 1848-1864 dużych zakładów tkackich "Websky, Hartmann & Wiesen AG". Po II wojnie światowej zakłady te zostały przejęte przez Państwo Polskie i przemianowane na "Zakłady Przemysłu Lniarskiego Walim" Los miejscowości nadal związany był głównie z przemysłem lniarskim, a wytwarzane tu serwety i obrusy eksportowano nawet do Australii. Pod koniec lat 80. XX wieku nastąpił kryzys tej branży, który niedługo potem zaowocował całkowitym upadkiem zakładów. Przyczyniło się to do znacznego wzrostu bezrobocia. Opuszczone budynki fabryczne zaczęły popadać w ruinę, która obecnie sprawia imponujące, ale i jednocześnie smutne wrażenie. Ruiny są czasem wykorzystywane jako plener filmów, głównie wojennych. Powstawały tu m.in. zdjęcia do "Twierdzy szyfrów" czy też filmu "Norymberga".
Ruiny zakładów włókienniczych
Ruiny zakładów włókienniczych

Pod koniec XIX wieku Walim stał się modnym letniskiem stanowiącym dogodny punkt wyjścia na szlaki w kierunku Wielkiej Sowy. Pozytywny wpływ na ruch turystyczny miało uruchomienie w 1914 roku linii kolejowej z Jugowic. Ta jedna z pierwszych elektrycznych linii kolejowych w Sudetach zwana była Sowim Ekspresem. Niestety tą wyjątkową linię zamknięto w 1959 roku i niedługo potem rozebrano.

W czasie II Wojny Światowej Walim stał się areną tragicznych wydarzeń. Istniała tu duża filia obozu Gross-Rosen, w której przetrzymywano około 1000 więźniów wykorzystywanych do pracy przy drążeniu tajemniczych podziemnych korytarzy kompleksu Riese. Po II wojnie światowej na miejscowym cmentarzu pochowano w zbiorowych mogiłach szczątki wielu więźniów okolicznych obozów, którzy zginęli przy tej katorżniczej pracy. Cmentarz ten ("Kwatera ofiar terroru hitlerowskiego") znajduje się około 5 minut marszu na północ od głównej ulicy 3 Maja. Położony na stoku ponad wsią cmentarz składa się z 10 zbiorowych mogił, w których spoczywa wg. różnych szacunków około 5 tysięcy osób (pamiątkowa tablica na cmentarzu mówi błędnie o liczbie 20 tysięcy). Na terenie cmentarza znajdują się również resztki pomnika poświęconego mieszkańcom Walimia poległym w czasie I Wojny Światowej. W górnej części cmentarza znaleźć można grobowiec rodziny Websky, współwłaścicieli największego walimskiego zakładu tkackiego.
Tablica pamiątkowa
Tablica pamiątkowa

Turystów do Walimia przyciąga dzisiaj udostępniony do zwiedzania fragment kompleksu Riese, znajdujący się na skraju wsi przy drodze w kierunku Rzeczki.
Pawilon Muzeum Sztolni Walimskich
Pawilon Muzeum Sztolni Walimskich

Z ciekawszych zabytków Walimia należy wymienić wspomniane wcześniej dwa kościoły. Starszy - pod wezwaniem św. Barbary zbudowany został w 1548 r. Niestety nie zachowało się jego oryginalne wyposażenie. Przy kościele znajduje się okazałe mauzoleum grobowe rodziny Klinbergów. Ciekawszy jest drugi z kościołów - pod wezwaniem. św. Jadwigi. Wzniesiona w 1751 barokowa świątynia może zaciekawić swoją architekturą. Wewnątrz możemy zobaczyć obraz patronki na ołtarzu, barokowe organy oraz empory. Warto zwrócić uwagę na znajdujące się w przedsionku kościoła kamienne epitafia przedstawicieli walimskiej rodziny von Zedlitz. Pod wieżą kościelną w krypcie spoczywają szczątki około 20 osób: m.in. Carla Abrahama von Zedlitz i członków jego rodziny oraz miejscowych pastorów. W centrum wsi na uwagę zasługują tkackie domy handlowe z końca XVIII wieku . Przy ulicy Wyspiańskiego znajduje się ciekawy, pochodzący z 1801 roku budynek o konstrukcji muru pruskiego obecnie odrestaurowany i wykorzystywany jako hotel.

Autor: misza

Źródła:
foto 6: PPieniazek/Foter.com
foto 7: Jacek Nitkiewicz/Wikipedia


« powrót

Dziękujemy :)
Twój komentarz został dodany.

POGODA
°C
°C

Prognoza 4-dniowa
Partnerzy: