Żeby przeglądać stronę Góry-Sowie.pl musisz włączyć w swojej przeglądarce obsługę JavaScript!

Przepraszamy za utrudnienia!
Gory-Sowie.pl - Miejscowości Gór Sowich
 
« powrót


Nowa Ruda

Miejscowości | 7 marzec 2018 | ilość wyświetleń: 779

Położona w bezpośrednim sąsiedztwie Gór Sowich Nowa Ruda to miasto o wyjątkowo interesującej historii. Na odwiedzających czeka tu m.in. ciekawa architektura oraz podziemna trasa turystyczna.

Nowa Ruda
Informacje

Data założenia
początek XIII wieku
Nazwa niemiecka
Neurode
Ilość mieszkańców (2016)
22 695
zobacz na mapie:
zobacz panoramę:

Początki osadnictwa na terenie dzisiejszej Nowej Rudy datuje się na pierwszą połowę XIII wieku. Jednak miejscowość w oficjalnych dokumentach pojawia się dopiero w 1337 roku jako "Neven Rode". Nazwa ta pochodziła od niemieckiego słowa "roden" czyli "karczować" i przymiotnika "nowy" i musiała pierwotnie oznaczać miejsce, w którym wycięto znaczną połać lasu pod przyszłą osadę. Pierwsi mieszkańcy trudnili się zatem z pewnością właśnie wyrębem okolicznych gęstych lasów. Genezę miejscowości dobitnie symbolizuje jej herb, przedstawiający ścięty pień drzewa. Niestety po 1945 roku nie zachowano historycznego znaczenia nazwy i obecna "Ruda" kojarzy się już wyłącznie z górnictwem, z którym związane były późniejsze losy miasta.











Osada rozwijała się bardzo dynamicznie. Na jej terenie już w XIV wieku znajdowała się parafia katolicka wraz z kościołem, murowany dwór i dwa młyny, a administracyjnie podlegało jej 5 okolicznych wsi. Na przełomie XIV i XV wieku doskonale rozwijało się rzemiosło - powstawały liczne warsztaty tkające wełnę pozyskaną z lokalnej hodowli owiec, w 1404 roku powołano cech sukienników, a w 1414 roku szewców. Okres prosperity brutalnie przerwały wojny husyckie. W latach 1427-1429 Nowa Ruda była kilkukrotnie najeżdżana i w efekcie popadła w całkowitą ruinę. Odbudowa trwała długo, jednak to właśnie wtedy odkryto szansę jaką niosło górnictwo. Odkrycie złóż węgla kamiennego nie było tutaj trudne, gdyż jego pokłady znajdowały się wyjątkowo płytko i już w 1434 roku założono pierwszą kopalnię. Była to zarazem pierwsza kopalnia węgla kamiennego na terenach obecnej Polski. W tym okresie wydobywano surowiec położony do kilkunastu metrów pod ziemią. Również w 1434 roku Nowa Ruda uzyskała prawa miejskie.

Począwszy od XV wieku miasto stanowiło własność rodziny Stillfriedów. Podczas wojny 30-letniej mieszkańcy miasta walczyli po stronie Królestwa Czech biorąc m.in. udział w przegranej dla nich bitwie pod Białą Górą w roku 1620. W ramach odwetu miasto zostało zdobyte przez wojska saskie a po ich odejściu złupione przez hrabiego Bernarda Thurna. Będący wyznania protestanckiego Stillfriedowie zostali uwięzieni, jednak szybko postanowili przejść na katolicyzm dzięki czemu odzyskali wolność i prawo do dóbr noworudzkich. Kolejne lata również obfitowały w tragiczne wydarzenia: w 1633 roku w wyniku epidemii dżumy zmarło prawie 1000 mieszkańców, w 1650 dużą część miasta strawił pożar, a w 1721 groźna powódź zniszczyła całą główną ulicę miasta (obecna ul. Piastów). Korzystniejsze czasy nadeszły w 1742 roku, kiedy miasto weszło w granice Królestwa Prus i rozpoczął się jego szybki rozwój gospodarczy. W owym czasie powstały duże i nowoczesne zakłady włókiennicze Röthiga, Raphaela i Jordana, zatrudniające około 1000 pracowników i produkujące na potrzeby berlińskiego rynku. Czynne były dwie drukarnie, trzy fabryki, cztery browary, trzy gorzelnie, sześć farbiarń i dwanaście garbarń. Coraz szerszego znaczenia nabierało górnictwo. Zaczęto budować sztolnie odwadniające oraz stosować pompy parowe co pozwalało prowadzić wydobycie na większych głębokościach. Powstało wtedy wiele eksploatowanych później aż do końca XX wieku kopalń: m.in. Ruben (Piast) w Nowej Rudzie, Rudolph (Bolesław) w pobliskim Przygórzu i Wenceslaus (Wacław) w Ludwikowicach. W 1879 roku doprowadzono do miasta kolej z Kłodzka, a już w kolejnym roku na stację w Nowej Rudzie wjechał pierwszy pociąg z Wałbrzycha.

Dobrą passę przerwał największy w dziejach miasta pożar - 23 maja 1884 roku spłonęło doszczętnie 41 domów (prawie cały rynek) i kościół parafialny. Odbudowie nie sprzyjała rozpoczynająca się w owym czasie recesja gospodarcza. II wojna światowa szczęśliwie ominęła miasto, ale za to w jej trakcie (w roku 1941) w kopalni Ruben doszło do silnego wyrzutu gazowo-skalnego, w wyniku którego śmierć poniosło 187 osób (w tym 2 jeńców brytyjskich).

W maju 1945 roku Nowa Ruda została zajęta przez oddziały 59 Armii Radzieckiej, a w czerwcu do miasta przybyło pierwszych 7 Polaków. Intensywny rozwój polskiej gospodarki surowcowej doprowadził do wzrostu wydobycia węgla aż do rekordowych 1,2 mln ton w 1979 roku. W latach dziewięćdziesiątych na skutek transformacji ustrojowej i kryzysu gospodarczego nastąpił spadek wydobycia węgla. W 1994 roku w kopalni Piast wydobyto ostatnią tonę węgla, a 8 lutego 2000 roku zakończono eksploatację w kopalni Słupiec. Z tą datą skończyła się ponad 500-letnia historia noworudzkiego górnictwa. Zamknięto również większość dużych zakładów przemysłowych np.: zakłady jedwabnicze Nowar i zakłady radiowe Diora. Obecnie bezrobocie pozostaje jednym z głównych problemów miasta.

ATRAKCJE

Będąc w Nowej Rudzie koniecznie trzeba odwiedzić odnowiony rynek z ciekawym neorenesansowym ratuszem z 1884 roku. Warto również zobaczyć zamek Stillfriedów (ul. Piłsudskiego 2) oraz położone nad rzeką Włodzicą XVIII wieczne domy tkaczy z ciekawymi podcieniami (ul. Nadrzeczna). Jeśli mamy trochę więcej czasu polecam wybrać się na, krótką wycieczkę na górę św. Anny gdzie dzięki wyremontowanej wieży widokowej można podziwiać wspaniałą panoramę gór Sowich i Stołowych - z Rynku to tylko 2 km spaceru w jedną stronę (do wyboru żółty lub zielony szlak turystyczny).

Do najciekawszych atrakcji miasta należy otwarta w 1996 roku podziemna trasa turystyczna. Powstała ona w jednym z chodników kopalni węgla Piast. Więcej informacji na stronie: kopalnia-muzeum.pl

>>> Więcej na temat Muzeum Górnictwa w Nowej Rudzie <<<

Od niedawna działa w Nowej Rudzie jeszcze jedna atrakcja - najwyższa w Polsce ścianka wspinaczkowa (www.centrum.ng.pl). Zbudowana została na bazie nieczynnego szybu kopalnianego i ma prawie 60 metrów wysokości! Ścianka znajduje się w dzielnicy Nowej Rudy - Słupcu, przy trasie Kłodzko - Wałbrzych.

Poniżej reportaż, w którym aktor Robert Więckiewcz opowiada o Nowej Rudzie - swoim rodzinnym mieście.





Źródła:
foto 4: Jar.ciurus/commons.wikimedia.org
foto 6,8: Jacek Halicki/commons.wikimedia.org


« powrót

Dziękujemy :)
Twój komentarz został dodany.

AKTUALNA POGODA
°C
°C
>> Prognoza 4-dniowa <<
AKTUALNY KOMUNIKAT GOPR

Partnerzy: