Żeby przeglądać stronę Góry-Sowie.pl musisz włączyć w swojej przeglądarce obsługę JavaScript!

Przepraszamy za utrudnienia!
Gory-Sowie.pl - Historia Gór Sowich
 
« powrót


Sztolnie kompleksu Riese

II Wojna Światowa | 14 luty 2016 | ilość wyświetleń: 876

Kryptonim Olbrzym (niem. Riese) - taką nazwę nosił kompleks potężnych podziemnych sztolni budowany przez Niemców w latach 1943-1945 na rozległych terenach Górach Sowich oraz pod Zamkiem Książ. Do dzisiaj mimo wykonania wielu prac badawczych ich przeznaczenie nie jest znane.


Po 1942 roku, w związku z intensywnymi alianckimi nalotami bombowymi na terenach III Rzeszy, Niemcy zaczęli poszukiwać bezpieczniejszych miejsc dla strategicznych obiektów militarnych i administracyjnych. Położone w centrum Niemiec, poza zasięgiem alianckich samolotów Góry Sowie były dla tego celu idealne. Do dzisiaj nie udało się jednoznacznie potwierdzić jaki obiekt postanowiono tutaj ukryć. Wśród najbardziej prawdopodobnych hipotez wymienia się fabryki zbrojeniowe oraz nową kwaterę główną Adolfa Hitlera.
Mały Fiat wewnątrz sztolni
Mały Fiat wewnątrz sztolni

Przeczytaj więcej o hipotezach przeznaczenia Riese

Decyzja o rozpoczęciu prac nad kompleksem Riese zapadła najprawdopodobniej w połowie 1943 roku. Minister uzbrojenia III Rzeszy Albert Speer nakazał opracowanie planów architektonicznych. Pierwsze prace w terenie rozpoczęto już jesienią 1943 roku pod nadzorem Schlesiche Industriegemeinschaft AG (Śląska Wspólnota Przemysłowa). Przy wykorzystaniu robotników przymusowych z Polski, Ukrainy i Rosji prowadzono prace przygotowawcze do wielkiej budowy: wzmacniano drogi, kładziono tory dla wagoników wywożących wydobywaną skałę, karczowano las pod place budów, tworzono prowizoryczne obozy. Do pracy oprócz więźniów zaangażowano ponad 40 niemieckich firm budowlanych i górniczych.

W grudniu 1943 roku adiutant Adolfa Hitlera przedstawił mu raport z inspekcji budowy kompleksu Riese. Najwyższe kierownictwo III Rzeszy niezadowolone z postępów prac zdecydowało o przekazaniu nadzoru nad nimi, podlegającej bezpośrednio Albertowi Speerowi Organizacji Todt. Była to utworzona 1938 roku paramilitarna organizacja zajmująca się głównie budową obiektów wojskowych. Tworzyły ją zarówno prywatne firmy budowlane, jak i przedsiębiorstwa państwowe. W marcu 1944 roku kierownictwo Organizacji Todt ulokowało się w pałacu w Jedlince - prace nabrały tempa. W kwietniu do utworzonych na terenie Gór Sowich dwunastu podobozów sprowadzono więźniów (głównie polskich Żydów) z obozu koncentracyjnego Gross Rosen (Rogoźnica). Pod koniec 1944 roku minister uzbrojenia Albert Speer informował o przekroczeniu budżetu przewidzianego na budowę Riese. Hitler nie szczędził środków na ten cel. Do końca 1944 roku wydano około 150 milionów marek - czyli ponad cztery razy tyle ile na budowę wielkiej kwatery głównej Hitlera w Kętrzynie.

Na potrzeby projektu przeznaczono prawie 300 000 metrów sześciennych betonu - więcej niż w całym 1944 roku na budowę schronów dla ludności cywilnej na ternie III Rzeszy. Ogółem szacuje się, że przy budowie Riese pracowało około 2000 członków Organizacji Todt oraz w sumie ponad 13000 więźniów i robotników przymusowych. Warunki sanitarne i żywieniowe w tworzonych prowizorycznie obozach były fatalne, a katorżnicza praca oraz liczne epidemie i choroby doprowadziły do śmierci około 5000 więźniów. Wg planów budowa Riese miała zostać zakończona w 1947 roku. Prace nad kompleksem trwały do końca II wojny światowej, ale od początku 1945 polegały w dużej mierze na zabezpieczaniu już wykonanych tuneli. Być może w tym okresie część tuneli została zamaskowana i wciąż czeka na odkrycie.
Najwięsza sztolnia

Niesamowity wydaje się fakt, że po tak olbrzymich pracach projektowo-budowlanych nie zachowały się (a przynajmniej nie udało się dotychczas do nich dotrzeć) żadne plany, mapy, dokumenty.. Wiedza jaką po wojnie przekazali byli więźniowie również okazała się niewystarczająca. Każdy z nich był dopuszczany jedynie do małego odcinka prac i żaden nie posiadał szerszych informacji. Analizując szczątkowe, raporty i wspomnienia pracujących tu urzędników i więźniów, można wysnuć wniosek, że znaczna część kompleksu czeka dopiero na odkrycie. Wszystko to sprawia, że Riese to jedna z największych, niewyjaśnionych jeszcze tajemnic II wojny światowej.
Odległości (w metrach) pomiędzy poszczególnymi sztolniami
Odległości (w metrach) pomiędzy poszczególnymi sztolniami

W 1945 roku na tereny Gór Sowich wkroczyli Rosjanie, a niedługo później zaczęli przybywać osadnicy z Polski. Demontowali oni resztki wyposażenia sztolni oraz wykorzystywali pozostawione przez Niemców materiały budowlane (do dzisiaj w lasach nad Włodarzem zobaczyć można skamieniałe worki z cementem). Po pojawieniu się w latach 50. i 60. polskiej prasie artykułów na temat Riese, w Góry Sowie zaczęli przybywać eksploratorzy i badacze-amatorzy. Na chwilę obecną w Górach Sowich znanych jest 6 odrębnych kompleksów sztolni: Rzeczka, Jugowice, Gontowa, Soboń, Osówka i największy z nich Włodarz. Łączna kubatura to 85 tys. metrów sześciennych, a długość wszystkich znanych korytarzy to około 8 km. W połowie lat 90. zapadła decyzja o udostępnieniu części sztolni dla ruchu turystycznego. W 1995 roku otwarto trasę turystyczną w sztolniach pomiędzy Walimiem i Rzeczką, w 1996 roku w Osówce, w 2004 roku na Włodarzu. Osobny fragment Riese stanowią podziemia wykonane pod zamkiem Książ, w których obecnie znajduje się obserwatorium sejsmologiczne Polskiej Akademii Nauk (z tego powodu zwiedzać można jedynie niewielką część chodników).





Autor: misza

Źródła:
foto 1: ejbaurdo via Foter.com
foto 2: Przykuta/Wikipedia
film 3: TVSUDECKA PL/YouTube


« powrót

Dziękujemy :)
Twój komentarz został dodany.

POGODA
°C
°C

Prognoza 4-dniowa
Partnerzy: